Het Russische dorpje Katyn, 20km ten Westen van Smolensk gelegen, zit stevig vervat in iedere geschiedenisboek. Niet alleen waren de uitgestrekte bossen het toneel van één van de meest gruwelijke gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog, ook recent werd daar nog een mysterieuze schep boven op gedaan.
Op 10 april 2010 stortte er een Pools regeringsvliegtuig neer dat op weg was naar de herdenking van het bloedbad van Katyn. Bovendien bleven de omstandigheden van het ongeval bijzonder onduidelijk. Een gruwelijk toeval aangezien het de tweede maal was dat de Poolse top het leven liet in deze regio. Deze film handelt over de brutale massamoord op Poolse officieren en intellectuelen uitgevoerd door de Russische geheime dienst.
De beroemde Poolse regisseur Andrzej Wajda is de eerste die het aandurfde deze zwarte pagina uit de historie op filmrol te vereeuwigen. De film speelt voortdurend met de tijd en sluipt via het heden en flashbacks steeds dichter bij de indrukwekkende en onvermijdelijke eindscène waarin de bewuste massamoord zonder verbloemen de kijker komt overdonderen. Voor iedereen die een beetje bekend is met de geschiedenis zal dit dan ook niet als een verrassing komen maar dat maakte de impact zeker niet minder. Helaas is alles wat daarvoor komt niet zo memorabel.
Het gros van de film handelt over de voor en nasleep van deze gruwel en ondanks een verdienstelijke poging om het effect te tonen op het thuisfront, maakt dit de film helaas wel wat saai. Een kwartiertje korter had de film dan ook waarschijnlijk wel goed gedaan. De film focust ook vooral op de propagandastrijd die er aan de gang was. Zo beschuldigden de Russen en de Duitsers elkaar van het liquideren van de Poolse top en werd dit in eigen kringen ook door de meesten aanvaard als de waarheid. Interessant vanuit informatief oogpunt, dat zeker maar het maakt de film ook langdradig.
Op visueel vlak maakte Wajda een perfecte keuze. De kleuren zijn grauw en grijs en passen perfect bij het donkere thema. Ook het camerawerk getuigt van vakmanschap, met name door de vaak mooie composities. Daar steekt de soundtrack helaas fel bij af. Heel erg klassiek en vaak onopvallend. Bovendien slaagde het er nauwelijks in om bepaalde scènes echt kracht bij te zetten. Dit droeg dan ook bij aan het slepende karakter van de film, vooral in het saaie middenstuk.
Katyn is een interessante film voor mensen die nog niet echt bekend waren met de gebeurtenissen. Voor anderen zullen er in de film zowel plus- als minpunten voorbij komen. Een leuk weetje betreft ook dat de film pas voor het eerst in 2010 getoond werd op de Russische televisie en daar een heel erg lauwe ontvangst kreeg. Daarvoor werd Wajda’s film er gewoonweg genegeerd. Dat is echter heel wat minder lang dan de tijd die nodig was voor de Russen om toe te geven dat zij verantwoordelijk waren voor het bloedbad. Daarvoor was het namelijk wachten tot na het uitéénvallen van de Sovjet-Unie. De film verdient echter zeker wat aandacht, vooral vanuit informatief oogpunt. Katyn is als film wat onevenwichtig, al kan ik met zekerheid stellen dat de slotscène niemand onberoerd zal laten.
