Vandaag was het niet enkelvoudig, niet dubbel en dwars, maar drievoudig, of driedubbel en dwars genieten! Nu goed, dat moest natuurlijk nog maar blijken, feit was wel dat ik drie films gepland had om te gaan kijken op deze vijfde dag van het Imagine. Na het weekend even fantastische filmvrij te zijn geweest, hoopte ik dat de altijd moeilijke maandag, in meerdere opzichten, een opmaat zou vormen voor een geweldig nog te komen festivalweek. Bij deze een verslag van die bewuste maandag.
Allereerst diende Salvage zich aan om mijn hart te veroveren. Nu is dat op horrorvlak een aardige opgave; ik ben niet per definitie verslingerd aan het genre maar kan een goede horrorfilm absoluut waarderen. Overkritisch ben ik niet, maar dertien-in-een-dozijn mag ik maar al te graag afserveren als overbodig. Deze houding daargelaten, ging ik met open vizier het Britse subarbane avontuur aan. Openend met een kleinburgerlijk familiedrama was in eerste instantie vrij onduidelijk welke richting de film zou gaan nemen. Maar na ruim een kwartier met seksende moeders en verdrietige dochters (en dát allemaal op kerstavond…) kon het feest beginnen. Een onbekende helikopter vliegt plots over de wijk en al spoedig is geschreeuw te horen. De buurman van eerder genoemde moeder komt prompt met een slagersmes naar buiten gelopen en wordt op brute wijze een halt toegeroepen: toegesnelde commando’s nemen geen risico en schieten de man onherroepelijk neer. Wat volgt is grote verslagen- en raadselachtigheid. Waarom werd die goede buur neergeschoten? Waarom wordt het dorp overspoeld met volledig in het zwart gehulde commando’s, bewapend met volautomatische geschut? En waarom in hemelsnaam wordt iedere bewoner pertinent verboden hun huizen volledig af te sluiten, laat staan te verlaten?
Salvage
Het zijn precies deze vragen die het grootste gedeelte van Salvage aardig spannend weten te maken. Met een ogenschijnlijk relatief klein budget heeft regisseur Lawrence Gough voornamelijk de kunst van het weglaten prima verstaan. De onvermijdelijke clue van de film wordt lang uitgesteld, wat de kijker zowel confuus als nieuwsgierig achterlaat. Een verstandige zet, zeker omdat de film er naarmate de speelduur vordert niet minder rauw en bloederig om wordt. En dat het einde dan wat abrupt en misschien zelfs melodramatisch is, och, dat valt Gough prima te vergeven. Zeer aardige debuutfilm!
Collega Pim denkt daar anders over:
Het concept van Salvage is niet origineel, maar biedt uitstekend de ruimte voor een beklemmende prent. Het gebrek aan budget is echter te goed zichtbaar. De personages krijgen veel aandacht, maar de film duurt te kort om daar tijd aan te spenderen. Het leidt af van de horror. Net als de acteerprestaties van de moeder. Op de meest angstige momenten weet ze zichzelf moeilijk een houding te geven. Als de film vervolgens wel heel abrupt eindigt is het duidelijk: hier had meer uitgehaald moeten worden.
Vervolgens hollend de zaal uit om een vegetarische hamburger naar binnen te proppen, weer terug de stoelen van zaal 2 van Kriterion in om de Belgisch-Franse colloboratie Amer te gaan bekijken. Graag had ik Amer op het afgelopen International Film Festival Rotterdam gezien, maar zoals dat kan gaan tijdens de alom aanwezige hectiek van een filmfestival liep dat plan in de soep. Geen zorgen! Imagine biedt mij een tweede kans deze ode aan de Italiaanse horror van bijvoorbeeld Dario Argento te zien. Ode, omdat Amer het artistieke karakter van de films van deze grootmeester allerminst schuwt. Dit betekent in de praktijk bijvoorbeeld een veelvuldig gebruik van gekleurde lenzen en veel close-ups. Leuke grapjes dan zijn weer bijvoorbeeld dat hoewel de film in zijn geuren en kleuren jaren 70 ademt, een taxiritje doodleuk met Euro’s betaald wordt. Een realitycheck en duidelijk signaal dat de artistieke horrorfilm absoluut niet dood is.
Amer
Nu inhoudelijk. Van meet af aan is Amer echt een lust voor het oog en heeft bij tijd en wijlen een erotiserend effect. De absolute onduidelijkheid die geschetst wordt in het eerst gedeelte van de film laat zich moeilijk verwoorden. Plaats delict is een prachtig oud pand, waar een rijk gezin – man, vrouw, dochter – resideert. Naast dit gezin wordt het pand ook bewoond door, ja, wie of wat is het eigenlijk? Een individu continu in zwart gehuld, door de vrouw des huizes gedegradeerd tot ‘heks’, door de man des huizes nog beschermd. En een opgebaard lijk. Van een oude man. Deze bevreemdende feiten leveren de dochter des huizes angsten, nachtmerries en hallucinaties op.
Plots wordt de kijker vanuit de donkerte van de woning naar de zonnige Franse kust meegenomen. Moeder en dochter samen op stap langs een verlaten kustweg, richting een dorpscentrum, om daar boodschappen te halen en naar de kapper te gaan – moeder althans. Hier wordt plots iets van een rode draad zichtbaar. Jaloezie lijkt in het spel te zijn; moederlijke jaloezie jegens haar dochter. De angst voor ouderdom. Deze zonnige interlude lijkt op het eerste gezicht een compleet ander karakter te hebben dan het voorgaande, maar naarmate tijd vordert vallen puzzelstukjes op hun plaats. En zo plots als de zon in Amer begon te schijnen, zo plots zakt hij weer achter de horizon en maakt hij plaats voor een beklemmende duisternis. Niet alleen gebaseerd op basis van het verstrijken van tijd, maar ook wat betreft sfeer.
Amer
De duistere intenties van Amer openbaren zich meer en meer en de film toont aan meer in haar mars te hebben dan slechts visuele, hallucinatoire pracht. Een psychologisch spel ontwaart zich, aan de kijker de schone taak invulling te geven aan de hints die de film placht voor te schotelen. Sommigen duidelijk, anderen meer verhuld. In tegenstelling tot wat de beschrijving op de website van Imagine beweert heeft Amer absoluut wel enorm veel te bieden op verhalend vlak. Een pro-actieve houding is echter vereist om dit ook te kunnen doorgronden. Aangevuld met de beeldenpracht die Amer rijk is en een ziekelijk beangstigende, artistiek volmaakte montage, heeft de film zich reeds gekwalificeerd als mijn festivalfavoriet. Te groot om zich te laten beperken tot een genre als horror, of afgedaan te worden als puur visuele pracht. Amer is een klassieker in wording.
Na dit overdonderende cinematische geweld was er weinig waar ik nog behoefte aan had; ik voelde me behoorlijk voldaan. Toch stond er nog meer op het programma en niet met de minste namen. Jude Law en Forest Whitaker nemen de honneurs waar, ergens in de verre toekomst, waar organen artificieel geproduceerd worden en voor woekerprijzen verkocht worden aan behoevenden. Kun je je orgaan niet tijdig afbetalen? Jammer maar helaas. De ‘reposession men’ komen hem gewillig terug claimen en schuwen hierbij het nodige geweldig absoluut niet. De gevolgen van een verwijderd orgaan zijn hun probleem verder niet, evenmin dat van het bedrijf waar ze voor werken. Voor Law en Whitaker een droombaan, ze kunnen hun overschot aan testosteron erin kwijt en het doel heiligt de middelen. Niet voor niets luidt hun lijfspreuk ‘a job’s a job’. Een waarheid als een koe. Helaas bevat Repo Men iets teveel waarheden die tijden geleden al wat te veelvuldig in films gebruikt werden.
Toegegeven, esthetisch ziet het er best aardig uit, denk een soort dieet-variant van Blade Runner, maar op het verhaaltechnisch vlak hebben we te maken met de zoveelste volstrekt ongeloofwaardige actiefilm, toevallig in sci-fi setting. Law en Whitaker komen in Repo Man zelf ook wat uitgemolken, uitgeblust over. Was Jude Law niet die heterd van weleer? Met de diepe inhammen die hij in Repo Men laat zien lijkt het alsof we het over een volstrekt andere tijd hebben. Ook Whitaker, normaliter toch een begenadigd acteur, komt een beetje lachwekkend over. Niet omdat hij nu zo slecht acteert, maar hij lijkt werkelijk alles met een enorme glimlach op zijn gezicht te spelen. Mij konden ze niet overtuigen, laat staan bekoren. En dan hebben we ook Carice van Houten nog, die een paar zinnetjes steenkolen-Engels mag oreren. Zelfde laken een pak: weinig overtuigend. Nee, dat Repo Men is het gewoon niet. Vermakelijk op een lamme zaterdagavond, maar geenszins de moeite waard om een festivalbezoek omheen te plannen.
Repo Men
En ondanks deze matige afsluiter heeft Amer toch echt mijn dag weten te maken en hart weten te stelen. Ik ben bijzonder onder de indruk en houd aan Salvage ook een aardig gevoel over. Er bestaat nog talent op horrorvlak, wellicht moet ik mijn presumptie ten aanzien van het genre maar wat laten varen en het open vizier wat meer betrachten. Ik laat me graag nog meer verrassen de komende dagen op Imagine!
Marloes
Helemaal eens met je stuk over Amer en Repo Men! :)
op 22 april 2010, 14:07