Rotterdam is de komende tien dagen weer even het epicentrum van iedere filmliefhebber, wereldwijd. Naar goed gebruik wordt het festivaljaar geopend met één van ’s werelds meest belangrijke filmfestivals – als we de directie geloven mogen althans. Ook mijn persoonlijke ervaringen met het IFFR zijn louter positief te noemen.
Des te groter was de verrassing een bijzonder kritisch artikel tegen te komen in het Parool van dinsdag 27 januari. “Talent voor verkeerde keuzes”, kopte het paginagrote stuk. Knap staaltje onderzoeksjournalistiek is waarschijnlijk gemoeid met de totstandkoming van betreffend artikel – bewijze de reeks onderbouwing die bij de diverse argumentaties gegeven worden. Op zich ook weinig mis met een kritische benadering van de programmering van een festival. Voornaamste kritiek die te destilleren valt is echter voer voor de verstokte IFFR-tijgers: de afgelopen twintig jaar heeft het festival te weinig vooruitgang geboekt. Naar verluidt gaat de creativiteit van de programmering gebukt onder de conservatieve houding van de heren en dames programmeurs.
Graag wilde ik dit aanhalen, omdat het een festivalbenadering is die ik bij dezen graag richting prullenbak, of dan toch op zijn minst ijskast wil verwijzen. Ten eerste heb ik geen twintig jaar IFFR-ervaring achter de kiezen. Kritiek over de programmering van de afgelopen twintig jaar is aan mij dus niet besteed. Ten tweede ben ik stiekem gewoon fan van het IFFR. Dat kan natuurlijk niet anders als geboren en getogen Rotterdammer. Maar los van dat feit ben ik simpelweg dol op de sfeer die het festival over de stad neer laat. Iedereen op straat is plots in potentie een gewichtige filmbons. En wanneer je het befaamde keycord bij een toevallige passant spot, kun je het simpelweg niet laten even te gluren tot welke ‘gang’ hij of zij behoort. PRS? CRW? GST? Gesneden koek, met een simpele oogwenk te ontcijferen. Het leuke is dat de verschillende codes vaak ook groepsgedrag bezigen. Zal wel een gevoel van veiligheid en geborgenheid achter zitten. Of het oer-Hollandse ‘wat de boer niet kent vreet ‘ie niet’-principe.
Wat ik mij ieder jaar weer afvraag is dit: hoe toegankelijk is een festival als het IFFR nu daadwerkelijk? Valt het op te nemen in het canon van Rotterdam? Dat lijkt me toch wel. Maar is het ook al echt verworden tot gemeenschappelijk goed – en wordt het ook zo erkend door de gemeenschap? Kortom: ben ik onderdeel geworden van de festivalwereld, of is het festival onderdeel geworden van mijn wereld? Wie integreert, wie accepteert? Over integreren gesproken, het is altijd een onnoemelijk volksverhuizing, zo’n IFFR. Het saldo Aziaten neemt tien dagen lang exponentieel toe en de keur aan exotische talen die Rotterdam normaliter al rijk is wordt nog eens aangevuld met een de meest onverstaanbare tongvallen.
Hoe je het ook wendt of keert, het is de universele taal van de film die zal moeten spreken. En dat laat ik vanaf nu dan ook graag gebeuren.
