Le Concert pakt je in met een dromerige zee van zachte strijkers en de hypnotiserende bewegingen van twee dirigent-handen. De film is een snoepje voor het oor en een heerlijk lomp tragi-komisch verhaal over Andreï Filipov (Alexeï Guskov). Hij was een begaafd dirigent ten tijde van Brezhnev’ regime, maar werd tijdens een optreden van Tchaikovsky’s “Concerto voor Viool en Orkest” ter plaatse ontslagen omdat hij weigerde zijn Joodse muzikanten te ontslaan. De communisten ontmantelen Filipov’s orkest door te verbieden te musiceren. Nu is Filipov veroordeeld tot een nietsbetekenend baantje als schoonmaker.
Le Concert portretteert heel scherpzinnig de clichés van boertige Russen en de wringende paradox van hun zeer fijngevoelige passie voor muziek. De eerste helft van de film neemt je mee naar de dagelijkse ellende en kwelling van Andreï’s beroep als schoonmaker voor zijn geliefd Bolchoï orkest, 30 jaar later. Zijn muzikale vrienden zijn net als Andreï verzonken tot vergelijkbare klusjes-baantjes, waar ze dagelijks hun klaagzang doen over de tijd van weleer.
Regisseur Radu Mihaileanu heeft veel detail gelegd in het verbeelden van het hedendaags Rusland, waar mensen leven in een paradox van een failliet systeem. De schijn van glasnost en perestrojka vind een ironische vertaling in Andreï’s vrouw. Ze is figuranten-ronselaar voor neppe communistische demonstraties en maffia huwelijken waar niemand geïnteresseerd is in de bruid en bruidegom, enkel de wodka en de bruidstaart. De glans van weleer wordt door een vervallen decor en versleten kostuum nog steeds gezocht.
Andreï ontdekt op een ochtend een fax van het Parijse Théâtre de Châtelet in het kantoor van de directeur van het Bolchoï. Zijn gekneusde ego en hongerig muzikaal hart nemen de gedurfde beslissing om de uitnodiging te aanvaarden. Maar dan wel met zijn eigen ‘orkest’. De spanning tussen de man met de wens om zijn eer te herstellen, en de schier onmogelijke missie om zijn orkest weer bij elkaar te krijgen (en houden), zorgt voor humoristische ontlading. Echter het moment dat je echt grijpt is de verzuchting van Andreï, zijn verlangen naar harmonie – de ultieme Tchaikovsky uitvoering. Harmonie is op verschillende manieren de bindende factor in de film: zijn chaotisch orkest en de samenwerking met de getalenteerde violiste Anne-Marie Jacquet (Mélanier Laurent), maar ook de vrede met het verleden. Uitgerekend de man – Ivan Gavrilov (Valeri Barinov) – die hem vernederde op het podium 30 jaar geleden, zal hem moeten helpen dit muzikale avontuur te laten slagen.
Radu Mihaileanu vluchtte in 1980 zelf ooit uit Roemenië voor het regime van Ceauşescu, naar Frankrijk. Hij studeerde film en maakt sinds de jaren ’90 films. Eerder werk zoals Train de Vie (1998) maakte hem bij het internationale publiek bekend op het Sundance Festival. Een recenter werk Va, Vis et Deviens (2005) ontving lovende kritieken op onder andere de Berlinale.
Mihaileanu’s Le Concert verdient het om gezien te worden omdat de muzikale komedie je hart verwarmt, maar de archetypische Slavische dronkenmanschap, de zigeuner-ritselaar en de geagiteerde Fransman zijn te keurig in het kader gevat. De tweede helft van de film is ietwat flauw en de karakters voorspelbaar, en lijkt aan het einde met grote stappen thuis te komen met een afgeraffeld verhaal. Echter, het is fijn om te zien dat klassieke muziek zonder veel ‘poeha’ onderwerp van een luchtige komedie kan zijn.
Bekijk de trailer
