Filmgids.nl - Filmgids, voor filmnieuws, reviews, releases en de dvd top 10

Er is al veel, heel veel gezegd over de nieuwe prent van James Cameron. De regisseur van onder andere Titanic en Terminator zou met Avatar de filmwereld op zijn kop zetten zoals geluid en kleur dat de vorige eeuw deden, er zou gesproken worden over de tijden van voor Avatar en van na Avatar en de in 3D te bezichtigen combinatie van animatie en live action zou een 2D bioscoopervaring reduceren tot plat vermaak…

Uitspraken die uit een hype voortkomen blijken nooit echt betrouwbaar, maar dit klonk wel erg veelbelovend. Stel nou dat er ook maar een klein beetje van waar was… Des te groter was de teleurstelling toen de eerste promotiebeelden werden uitgebracht. Tijdens een wereldwijde zucht van ongenoegen werden verwachtingen naar beneden bijgesteld. Hebben we nou echt zo lang moeten wachten op Smurfen in Space?

Het verhaal van deze duurste film aller tijden (310 miljoen dollar) speelt zich af in het jaar 2154, op de door mensen gekoloniseerde maan Pandora. Hier groeit niet alleen een oerwoud waarvan de grootte enkel overtroffen wordt door de vijandigheid ervan, er zit ook een grondstof in de bodem die een flinke cent oplevert. Tijdens de ontginning daarvan wordt maar weinig rekening gehouden met de oorspronkelijke bewoners die vooral bestaan uit Na’vi, een ras van blauwe wezens dat met hun lengte van drie meter een pak groter is dan de gemiddelde aardbewoner. In tegenstelling tot ons zijn ze echter vredelievend.

Jake Sully reist vanaf de aarde naar Pandora om daar een door mensen gekweekt lichaam van de Na’vi te besturen. Oorspronkelijk zou zijn tweelingbroer dat doen, maar die stierf vroegtijdig. Vanwege zijn genetische overeenkomst is Sully nu de enige die in de huid van de avatar kan kruipen. Zijn opdracht: infiltreren bij de inboorlingen om hun vertrouwen te winnen, zodat de kolonisten die lastpakken voor eens en voor altijd kunnen verdrijven. Als hij echter iets meer van de Na’vi gaat houden (en één ervan in het bijzonder), moet hij een kant kiezen. Dat gaat, zoals een Cameronesk science-fiction-avontuur betaamt, gepaard met slag en stoot.

Cameron gaat ondanks zijn vernieuwende aanpak weer als vanouds te werk: alle tact gaat overboord, om plaats te maken voor zijn groot-groter-grootst-mentaliteit. Het verhaal zou bijvoorbeeld in menig andere film misstaan als flinterdun pamflet voor natuur- en cultuurbehoud, maar de bombastische uitstraling van Avatar absorbeert dit evenzo bombastische verhaal als een spons. Het maakt daarom geen bal uit dat de narratieve materie nergens diepgravend is, want de breedte ervan compenseert het gebrek aan inhoud met verve.

Dat geldt trouwens net zo goed voor de visuele kant. Allemachtig, de visuele kant! Avatar voelt als een twee en een half uur durende projectie van oogheroïne, maar dan zonder nadelige bijeffecten. Tenzij ‘verslavend’ ook geldt als je na het kijken direct nog een keer naar deze film wil, want die kans is zeker aanwezig. Op een IMAX scherm, met een 3D bril op, wordt dit namelijk meer dan alleen film kijken. Eindelijk weer eens een film die je meemaakt. Het oog voor detail alleen al zorgt ervoor dat één kijkbeurt niet voldoende is om alles in je op te nemen.

Zo is maan Pandora op papier al indrukwekkend en op het grote doek nog een stuk indrukwekkender. De flora en fauna ervan is uitgebreid in kaart gebracht, ook al is niets echt. Maar wat lijkt alles tastbaar wanneer het op 3D verschijnt. De digitale effecten zijn daarom altijd overdonderend en waar ze in een boel andere films nog storend kunnen zijn, betekenen ze voor Avatar exact het tegenovergestelde. Veertien jaar heeft Cameron nodig gehad om zijn wereld te modeleren naar eigen maatstaven. De door hemzelf ontwikkelde 3D-technieken stellen de filmmaker in staat om vanuit het niets een computerwereld te creëren tot in ongekend detail, waarin acteurs door middel van performance capture rechtstreeks zichtbaar zijn.

De bewegingen en gezichtsuitdrukkingen van acteurs worden dus met camera’s en computers vastgelegd en omgezet naar een digitaal alter ego. Door de speciaal voor deze film doorontwikkelde technologie zien de effecten ervan er realistischer uit dan ooit. En ook al ziet weinig er ‘echt’ uit, bijna alles gedraagt zich vanwege de performance capture als of ze dat wel zijn. Zelfs de mensen bewegen zich goed door de voor zestig procent uit nullen en enen opgebouwde wereld. Hun interactie met de omgeving is nergens geforceerd of nep.

Terwijl de kijker zich constant laat meevoeren met al dat oogsnoep, voert Cameron het verhaaltempo steeds een stukje op. Hij bouwt op naar een visuele kanonnade waarvan het water zelfs nu nog in mijn mond loopt. Het was altijd al zijn bedoeling om het publiek weer naar de bioscoop te lokken en alstublieft: doe dit gewoon. Deze prent komt alleen maar tot zijn recht op het grote doek en in 3D. Hoewel hiermee misschien nog geen nieuw filmera wordt ingeluid, is Avatar wel een gigantische sprong voorwaarts. En voordat men weer naarstig verder gaat met doorontwikkelen, wil ik deze film nog heel vaak zien. Ik denk dat ik verslaafd ben.