Ditmaal een tussendag IDFA – slechts een film is mijn programma rijk. Maar absoluut niet de minste. Het opzienbarende Google Baby had al eerder dit festival mijn aandacht weten te trekken. Helaas waren alle vertoningen keer op keer volgeboekt, vandaag was het dan eindelijk raak.
In een naar verwachting goed gevulde bioscoopzaal hangt er al een redelijke ‘buzz’ met betrekking tot de film. In de aanloop naar het festival en ook tijdens het festival is de controverse omtrent Google Baby niet van de lucht. Het verhaal lijkt leentjebuur te spelen bij sciencefictionfilms en –boeken, maar is volledig op waarheid gestoeld. Een Israëlische entrepreneur, Doron genaamd, heeft zelf enkele jaren geleden een voorschot genomen op zijn tot legaal bedrijf uitgegroeide kinderhandel. Doron is homoseksueel en heeft een mannelijke partner. Wanneer zij een gezamenlijke kinderwens blijken te koesteren, vormt internet hun eerste aanspreekpunt om de mogelijkheden hiertoe na te gaan. Adoptiekinderen zijn natuurlijk allang niet trendy meer – half Hollywood heeft er al eentje. Gelukkig zijn er bedrijven die inspelen op de wensen van de markt. Eicellen, zaadcellen: ze zijn naar wens te verkrijgen via internet – als je maar genoeg betaalt. Van een noordelijke blondine tot een exotische brunette, elk kind valt in elkaar te zetten, als je maar de goede bouwstenen gebruikt. Daar waar het kind van Doron in Amerika een draagmoeder had, ziet Doron economische mogelijkheden. Net zoals callcenters, ziet hij potentieel om het draagmoederschap te outsourcen naar India. Goedkope arbeidskrachten in een goedkope kliniek in een goedkoop land. Minder kosten en dus meer winst voor de gewiekste Israëli.
Google Baby
Wie denkt dat onze wereld nog over genoeg moreel besef beschikt om dit soort praktijken hardhandig af te wijzen heeft het mooi mis. Genoeg mensen zijn bereid ei- en spermacellen af te staan om de kwaliteit van hun eigen leven te verbeteren. In Google Baby wordt een Amerikaans koppel gevolgd dat graag hun liefde voor wapens wil bekostigen met de verkoop van de bruinharige, blauwogige genen van de vrouw des huizes. De Indiase vrouwen hebben dezelfde economische belangen bij het zichzelf opofferen als draagmoeder, hun leefsituatie is echter een stuk schrijnender. Dit maakt hun keuze tot het draagmoederschap begrijpelijker, maar des te schrijnender: het geld dat ze ermee opstrijken wordt vaak gebruikt voor de aanschaf van een huis, of ter educatie van een van hun eigen kinderen. Pijnlijk is te zien dat de partners van deze draagmoeders vaak degenen zijn die hun vrouw zo ver krijgt hun lichaam beschikbaar te stellen.
Google Baby is absoluut geen mooie documentaire. Het geheel was behoorlijk slordig en onsamenhangend geschoten – structuur ontbrak in het verhaal. Dit zorgt bij de kijker voor verwarring, omdat het verhaal achter de documentaire al na enkele minuten kijken kenbaar is. Vooral de rol van Doron, entrepreneur in kwestie, wordt niet helemaal naar behoren uitgewerkt. Hij lijkt een soort bemiddelaar tussen verschillende partijen te zijn, nergens wordt echt duidelijk wat zijn invloed nu precies is en wat hij verdiend met zijn bedrijf. Tevens wordt voorbij gegaan aan de morele implicaties die deze vorm van draagmoederschap met zich meebrengen voor het aanstaande kind. Wellicht een goed idee voor een vervolg, graag zou ik over achttien jaar zien wat de in de documentaire getoonde kinderen zelf van hun verwekking vinden. Tot die tijd laat Google Baby vooral gruwelen, en blijft de slotscène waarin Doron door een sloppenwijk van India loopt op het netvlies van de kijker gebrand staan. Met een vriesvat vol met embryo’s in zijn handen stapt hij tussen bedelaars en gehandicapte kansarmen door, op weg naar de kliniek waar de draagmoeders verblijven. Zijn volgevreten gelaat vormt een schril contrast met de getekende gezichten die slechts hoop op beter kunnen koesteren. Voor hen zou Doron weleens als Messias kunnen fungeren en de enige weg naar vrijheid kunnen vormen.
