Vroeg uit de veren voor de tweede dag Zeeuwse cinema. En wat voor dag! Vijf films rijk, de ene titel nog mooier dan de ander. Het poëtische Bright Star, de sterrencast van New York, I Love You en een legende tot leven gewekt in Creation, om maar wat te noemen.
De wekker rinkelde al om acht uur, zodat er genoeg tijd overbleef om wat te ontbijten en nog even stil te staan bij gisteren. About Elly stond nog steeds op mijn netvlies gebrand, evenals de teleurstelling die Up opleverde. Schijnbaar ben ik op dat vlak nogal eenzaam: de festivalbeoordeling voor Up is vooralsnog de allerbeste. Reikt Pixars macht tegenwoordig dan zover dat ze zelfs de gedachtestroom van hun publiek weten te beïnvloeden, ben ik murw gebeukt door de veelvoud aan films die ik in mijn leven gezien heb of wijkt mijn humor simpelweg teveel af van de norm. Kiezen jullie maar, ik weet het niet.
Hoe dan ook, vandaag was het dus vroeg togen richting Vlissingen, om ontspannen wakker te worden met het lieflijke, doch barre leven van een zogenaamde loggerhead schildpad. Het waterreptieltje, geboren op een strand te Florida, moet vanaf de eerste minuten van haar leven vechten om het tij der geluk in haar voordeel te behouden. Kreeften en een woeste, alles verslindende oceaan zijn de eerste gevaren die getrotseerd dienen te worden. En eigenlijk wordt het afzien er naarmate het beestje ouder wordt niet minder op. Vervuiling, jacht, vrieskou, zomaar wat zaken die voor ons niet direct levensbedreigend meer zijn, voor een loggerhead schildpad des te meer. Maar het is niet alles ellende: achter de wolken schijnt ook voor kleine schildpadden de zon! Hoewel, klein, na pakweg 7 jaar is het beestje van een kleine spruit uitgegroeid tot een volwaardig oermonster van meer dan een meter lang. Natuurlijke vijanden worden op die manier steeds meer uitgesloten, volledig in het voordeel van de schildpad dus. Wat heet! Dieren die in een ver, bijna vergeten verleden nog vijandelijk van zin waren, staan inmiddels op het menu van de schildpad – het voor mensen dodelijke Portugees oorlogsschip.
Turtle: The Incredible Journey
Zoals ik al eerder zei: het was heerlijk wakker worden met deze film op de achtergrond. Ik hoefde me niet al teveel in te spannen en de diepzee heeft zo enorm veel biodiversiteit te bieden dat je je continu blijft verwonderen over de pracht en praal die wij slechts uit biologieboeken kennen. Gelijk een sterk punt van Turtle: The Incredible Journey te pakken: de film laat veel verschillende waterbewoners in hun natuurlijke habitat zien zonder daarbij de focus op de ontwikkeling van de hoofdrolspeelster te verliezen. Juist het samenspel van dieren en elementen zorgen ervoor dat Turtle: The Incredible Journey op relatief grote schaal de homogeniteit van de kringloop des levens aan de kijker presenteert. De beelden zijn van prachtige high definition kwaliteit, zoals het een goede natuurfilm betaamt, dikke plus ook op dit vlak. Eigenlijk doet Turtle precies wat het hoort te doen: een boeiende documentaire aanbieden in pakkende verhalende vorm. Voor de tere zieltjes zal er zo nu en dan zelfs een traantje weg te pinken zijn. In een natuurbewuste bui? Met Turtle: The Incredible Journey kun je nauwelijks de mist in gaan. Lekker wegdommelen op de schommelende golven van de Atlantische oceaan, geheel in stijl van het festival.
Koffie, bakken koffie graag! Helaas was het wat druk aan de bar, dus een verbrande keel was uiteindelijk niet te vermijden, maar soit. Genoeg cafeïne getankt om in ieder geval de volgende film door te komen!
New York, I Love You. Een ware tour-de-force mag ik toch wel hopen, gezien het sterrenensemble aan zowel schrijvers als acteurs. Laat ik maar gelijk met de deur in huis vallen: dat is het niet. Maar dan ook écht niet. Ik begrijp het niet zo goed. New York, enorme stad, metropool, het ultieme voorbeeld van een geslaagde melting pot. Bizar genoeg weet New York, I Love You volledig voorbij te gaan aan dit feit en worden er slechts liefdesverhalen geportretteerd van enorm eendimensionale karakters. Slechts oppervlakkigheid – soms bijna banaliteit – komt naar voren in de diverse verhalen die verteld worden en het gebrek aan diversiteit in de karakters is bijna schrijnend. Hoofdzakelijk succesvolle, blanke Amerikanen die op de een of andere manier op oppervlakkige wijze aan anonieme vormen van liefde blootgesteld worden. Ik dacht dat er naast blanken toch ook wel enorm veel homoseksuelen, Afro-Amerikanen en Latijns-Amerikanen in New York woonden. Met de uitzondering van wat verdwaalde orthodoxe joden hoef je echter niets te verwachten. Tevens wordt het romantische, soms bijna schilderachtige aspect van de grote stad maar mondjesmaat aangegrepen om de film wat meer karakter mee te geven. Wat overblijft, is vrije verzameling arbitraire verhalen die de boot toch wel aardig missen. Wil je romantiek? Prop dan maar lekker een DVD van Love Actually in je speler.
New York, I Love You
Hoewel, op het gebied van romantiek weet Bright Star, de volgende film die ik vandaag aandeed, wel thuis te geven. Geen Love Actually, we hebben hier te maken met een romantisch drama. Dichter James Keats – zoals zoveel artiesten onbegrepen tijdens zijn leven, aanbeden nadat overleden – ontwikkelt meer dan gemiddelde gevoelens voor huisvrouw Fanny Brawne. Om zijn hand te winnen besluit zij zich welwillend op te stellen tegenover de jonge poëet, door bijvoorbeeld zijn zieke broer bij te staan en les in de leer van de poëzie bij Keats te ondergaan. Deze ambities tot gelegitimeerd samenzijn worden echter dikwijls gedwarsboomd door de jaloerse compagnon van Keats en de familie van Brawne. Dit maakt het hier uit ontrafelende liefdesgedicht tot eentje die tot grote hoogtes weet te stijgen. Het drama komt tot een climax wanneer Keats ziek blijkt te zijn en middels sponsoring van collega’s en vrienden min of meer verplicht naar Italië verhuist. De schone lucht aldaar zou hem goed doen. Helaas blijkt liefde niet de grootste drijvende kracht in het leven van het liefdespaar. Al op 25-jarige leeftijd wordt Keats ingehaald door de dood. Alles wat hij de wereld achter kan laten is zijn briljante werk.
Bright Star
De backdrop waartegen deze boekverfilming geschoten is, is enorm mooi. Aristocratisch Engeland, inclusief bloeiende bloemenvelden en prachtig natuurlijke belichting zorgen voor een bijzonder romantische en warme sfeer. De sets zijn prachtig authentiek aangekleed, alsmede de kostuums, die naar verluidt nagenoeg authentiek en op zijn minst een lust voor het oog zijn. Het gevoel voor detail waarmee Bright Star gemaakt is bijzonder bewonderenswaardig. Verhaaltechnisch gezien is de film ook bijzonder sterk. Het verhaal kabbelt op rustig maar gestaagd tempo door. ‘Ingetogen’ is hier het toverwoord. Zo wordt er op kunstige wijze naar de onvermijdelijke climax toegewerkt, die steeds meer in de lucht lijkt te hangen nadat het verhaal vordert.
Pff, even uitpuffen na deze poëtische lofzang aan het geschreven woord en de liefde. Volgende film is er eentje van befaamd regisseur Jim Jarmusch, die al sinds de jaren 80 zijn sporen verdient met een veelvoud aan alternatieve films. Zijn nieuwste wapenfeit gaat onder de naam The Limits of Control en bevat een opvallend sterke cast, met onder andere Bill Murray en Gael Garcia Bernal. De film opent met een zwarte man in een prachtig blauw, nauwsluitend pak. Op een vliegveld ontmoet hij een tweetal mannen – opdrachtgever en tolk – die hem op bijna filosofische wijze een opdracht meegeven. De opdracht heeft alles weg van een criminele zaak, maar zet vooral op filosofisch vlak de toon voor de rest van de film. Een ode aan het beeld, zo mag deze film rustig bestempeld worden. Kijken en interpreteren is zaak tijdens deze soms bijna hallucinerende trip door Spanje, waar niets is wat het lijkt en feit en fictie slechts gescheiden worden door subjectieve interpretatie. De opening en het einde van de film vatten het verhaal samen, alles wat daar tussenin ligt lijkt volledig willekeurig. Of op zijn minst op dusdanig fantasierijke wijze aan het brein van de regisseur ontsproten dat er meerdere kijkbeurten nodig zijn om alle lagen van de film volledig te kunnen vatten, als dat al mogelijk is.
The Limits of Control
Geschoten met een gelikte jaren 80 lens en bijhorende kleding en architectuur, wordt de exacte richting die The Limits of Control de kijker op wil sturen nooit echt duidelijk. Bovenal is deze een film een ervaring. En zoals wel vaker geldt voor ervaringen, is het zaak dat je er voor open kan en wil staan en je over kunt geven aan het gebrek aan vatbaarheid dat je geest op het verhaal zal krijgen. Graag vergelijk ik deze film derhalve ook met expressionistische kunst, of een hallucinerende drug. Wat overigens alles behalve negatief commentaar is. Ik keek, zag en voelde me overweldigd na afloop. De soundtrack droeg daar overigens in zijn geheel sterk aan bij, de drones van onder andere Boris en Sunn 0))) zorgen ervoor dat je in een staat van hypnose geraakt die je meezuigt in het ongrijpbare universum van Jarmusch. Nogmaals: een ervaring die je niet snel zult vergeten, en daarom ook met klem wordt aangeraden door ondergetekende. Indulge yourself!
Eigenlijk zou dit een prachtige afsluiter voor deze dag geweest zijn. Eentje om ’s nachts in bed nog over door te fantaseren en balanceren op de grens van normaliteit en gekte. Maar aangezien tijd een groot maar beperkt goed is, moest ik toch nog echt een film gaan bekijken. Het betrof Creation, een verhaal over de menselijke kant van Charles Darwin, zijn relationele leven en hoe dit zich wist te verhouden tot zijn werk. Ook hier weer een mooi affiche, ditmaal in de vorm van de altijd bevallige Jennifer Connely. Paul Bettany zet op aardige wijze een jonge, getrouwde Darwin neer. Middenin in het doen van onderzoeken die de basis voor zijn toekomstig magnus opum – The Origin of Species – moeten gaan vormen, ontstaat (wederom) een relationele crisis. Darwin wordt door bevriende collega wetenschappers aangemoedigd zijn werk voort te zetten en te bundelen in boekvorm. Zij zijn overstag gegaan met zijn theorieën sinds hij het bestaan van een almachtige god praktisch onderuit schoffelde met zijn evolutietheorie. Of, zoals gesteld wordt in de film: Darwin heeft God vermoordt. Dit is een erfenis die Charles Darwin bijzonder zwaar valt in tijden waarin geloof hoogtij viert en de ultieme sociale bindende factor vormt, zo ook binnen zijn eigen gezin. Toch blijkt het voor Darwin onmogelijk zijn ogen te sluiten voor de misdaden van het Christelijk geloof dat in thuisland Engeland wordt aangehouden. De relationele crisis die hieruit ontstaat wordt bekrachtigd door de dodelijke ziekte van een van de dochters van Darwin, die hem uiteindelijk opbreken en hallucinaties en een diepe depressie opleveren. Zijn kennis speelt hem in dit geval parten, daar hij meent zelf aan de wieg te hebben gestaan van de ziekte van zijn dochter.
Creation
Ook Creation mag wat mij betreft geschaard worden onder de noemer kostuumdrama, en ook Creation zorgt voor een ingetogen, geloofwaardige aristocratische, Engelse sfeer. De hallucinaties waar Darwin aan lijdt zijn zo nu en dan bijna horrorachtig te noemen. Valkuil is echter de lengte van de film en het tranentrekkende aspect dat deze lengte geen goed doet. Het verhaal is wellicht net iets te oppervlakkig en geforceerd triestig om diepe indruk achter te laten. Toch is het een verademing een menselijke Darwin te zien, die zijn eigen ontwikkelde theorieën helemaal niet zo openlijk kon omarmen als misschien gedacht wordt. Mooi zijn ook de close ups van het natuurlijk leven waar Darwin jarenlang onderzoek naar deed. Deze geven de film een rustig en tegelijkertijd geloofwaardig karakter mee, als relativering richting de ontstane gekte in Darwin’s brein. Aan te raden voor liefhebbers van drama, maar ook natuurliefhebbers en geïnteresseerden in de leer van Darwin komen hier flink aan hun trekken. Niet geniaal, maar een mooie, onderhoudende film die eens een ander verhaal vertelt.
Pff, wát een dag. Eén dag, vijf films, een aanslag op het gestel van de mens. Ik ben nu, 16 uur na opgestaan te zijn, ook danig uitgeteld en vooral uitgetypt. Ik laat me nog even lekker wegzakken in de psychedelica van Jarmusch en hop vanavond rustig te dromen van schildpadden en poëzie. Een meer dan geslaagde filmdag. Volgend weekend de rest van het festival, met onder meer het langverwachte Moon!
