Na het science-fiction-, epos-, oorlog-, gangster- en zelfs romantische komediegenre doet Sir Ridley Scott (respectievelijk Blade Runner, Gladiator, Black Hawk Down, American Gangster en ja A Good Year) nu het genre van de politieke thriller aan. Voor de vierde keer werkt hij samen met Russell Crowe en voor het eerst met Leonardo DiCaprio (allen overigens Oscarwinnaars). Van een topregisseur van dit formaat met dergelijke acteurs tot zijn beschikking mogen we een hoop verwachten. Dat de rol van Carice van Houten (vrouw van DiCaprio) in de montagekamer sneuvelde, blijkt al snel een goede keus, helaas valt dat over te veel andere niet te zeggen.
Crowe is de arrogante en vadsige CIA-agent Ed Hoffman die zijn pupil Roger Ferris (DiCaprio) vanuit zijn huis in Amerika aanstuurt. Dit doet hij via een headset terwijl hij huisvader speelt (kinderen naar school brengen en hun sportwedstrijden fotograferen) en ondertussen met Ferris de wereld voor aanslagen probeert te behoeden. De scènes doen dan ook vooral komisch aan. Ferris is “on the field” in het Midden-Oosten en staat daar constant in direct contact met de betrokkenen bij de oorlog tussen islamextremisten en niet-, minder- en/of anders-gelovigen. Hij jaagt op Al-Saleem, een terroristisch leider die meerdere aanslagen heeft gepland. Daarbij sluit hij een risicovol bondgenootschap met de chef van de Jordaanse geheime dienst Hani (“I have one rule: never lie to me”). Om te slagen moet hij infiltreren in de wrede wereld van illegale financiering en (on)vrijwillige martelaars.
De film en dan met name de vele aanslagen en executies voelen, zoals we gewend zijn van Scott, hyperrealistisch aan. Niet vreemd, want niet alleen deden de acteurs de meeste stunts zelf, er werd bij explosies en dergelijke ook amper gebruikt gemaakt van CGI (computereffecten). De soepele handheld cinematografie van Alexander Witt speelt een belangrijke rol bij de levensechtheid van veel scènes. De achtervolgingen en explosies zijn prachtig gechoreografeerd en werden vaak met vier tot acht camera’s tegelijk gefilmd, wat een prettige, snelle montage oplevert door de ruime keus aan beelden. Daarbij moet wel opgemerkt worden dat de aanslag in Nederland (Noordermarkt in Amsterdam) om budgettechnische redenen niet daadwerkelijk in Nederland is gefilmd, maar toch zijn nummerborden, uniformen en accenten authentiek.
De minder bekende acteurs in de bijrollen doen niet onder voor de zware jongens Crowe en DiCaprio. Als positieve uitschieter moet Mark Strong genoemd worden. Hij weet een ongekend charismatische, maar tegelijk verschrikkelijk brute Hani (chef van Jordaanse geheime dienst) neer te zetten. Zijn goed geschreven dialogen en oneliners weet hij precies de juiste intonatie te geven zodat het nooit ridicuul wordt. Hij blijft echter, net als de andere personages, te eenzijdig. Scott probeert het actuele, maar vooral gevoelige politieke onderwerp wel op genuanceerde wijze aan te kaarten door een enkeling tussen de good en bad guys in te plaatsen. Hij is daar echter weinig succesvol in, want de scheidingen blijven te zwart-wit.
Ferris is natuurlijk de ultieme good guy die door zijn talent en unieke positie weliswaar neigt naar arrogantie, maar nooit zal twijfelen aan wat goed is en wat niet. Hoffman streeft in principe dezelfde doelen als Ferris na, maar voor hem zijn alle betrokken marionettenpoppetjes die hij vanuit zijn luie stoel aanstuurt en dirigeert. Crowe speelt zijn rol met verve, maar het personage is te extreem in opvattingen en tactiek. Hij lijkt bovendien ook door niemand te worden gecorrigeerd dan wel gecontroleerd. De extremisten zijn platte karakters die aan elk stereotype beeld voldoen. Slechts een enkeling staat niet achter de zelfmoordfilosofie en wordt een gedwongen martelaar, weigeraars vinden in de film (in opdracht van Hoffman of bij toeval) alsnog een koelbloedige dood. De eerder genoemde Hani komt misschien nog het dichtst in de buurt van een mooi rond karakter, maar zijn goede dialogen blijven te stereotype. De personages zijn bovendien te weinig vernieuwend.
Naast de eenzijdige personages zit de crux van Body of Lies hem vooral in het magere plot. Het screenplay is weliswaar op het gelijknamige en succesvolle boek van David Ignatius gebaseerd, maar er is duidelijk te veel uit geschrapt. Waar de rol van Van Houten terecht is weggelaten, wordt te weinig bekend over Hoffman en Ferrer’s achtergrond. Het blijven daardoor te lang platte karakters die alleen dankzij de uitstekend spelende acteurs uiteindelijk boeiend worden. De opzet van het verhaal is interessant, want hoe gaan de beide, ietwat arrogante heren hun plannen waarmaken? Halverwege zakt de film echter wat in en blijft hij te veel hangen op onbelangrijke details. De ontknopingsscène begint aanvankelijk wel ijzersterk en had zelfs legendarisch kunnen zijn, maar Scott kiest voor het Hollywoodcliché. Wat rest is een heel aardige film die te veel op de actie en z’n acteurs moet leunen omdat hij inhoudelijk te weinig biedt.
