Als de wekker om acht uur gaat ben ik nog lang niet wakker, maar dat is vandaag geen bezwaar: het is voor mij de eerste dag van Film by the Sea. Er staan zes films op het programma. Ik scheur op mijn fiets in de ochtendzon van Middelburg naar Vlissingen en ben ruim op tijd voor mijn eerste film: het Italiaanse gangsterdrama Il Dolce e l’Amaro.
Zoet en bitter
In de zaal is het niet druk, maar er zijn wel redelijk wat mensen op komen dagen voor de voorstelling van 9.30u. Zonder reclame en zelfs zonder het semiartistieke promotiefilmpje van Film by the Sea (met Thekla Reuten die een filmblik uitgraaft op het strand en daarna vervaarlijk in de lens kijkt) gaat de film van start. Met mijn nog wat duffe hoofd lukt het me nog net zelf te bedenken dat Il Dolce e l’Amaro wel eens het zoete en het bittere zou kunnen betekenen – volgens verschillende personages in de film een adequate beschrijving van het leven. Toch lijkt het leven van de Siciliaanse Saro vooral bitter wanneer hij zich gaandeweg steeds meer aansluit bij de Siciliaanse Cosa Nostra. Zijn vrijpartijen met de mooie Ada representeren het zoete. Nadat zij Saro’s huwelijksaanzoek afwijst omdat hij crimineel is vindt Saro troost in het in elkaar slaan van haar nieuwe partners en daalt hij dieper af in de regionen van de Siciliaanse onderwereld. Il Dolce e l’Amaro is onderhoudend en vermakelijk, maar weinig origineel – daarvoor bestaat de film teveel uit clichés. De bombastische muziek was waarschijnlijk bedoeld om de soms gewelddadige en emotionele scènes kracht bij te zetten, maar zorgt eerder voor een soort parodieondertoon, en het einde van de film verzacht dat niet: als Saro geconfronteerd wordt met een bankoverval, deze keer in de rol van slachtoffer, barst hij uit in een gekunstelde slappe lach die ongemakkelijk lang duurt. Toch is Il Dolce e l’Amaro geen slechte film om mijn eerste festivaldag mee te beginnen.
Boshut
De tweede film van vandaag slaat namelijk in als een bom. Versailles opent met beelden van de nog Jonge Nina met haar zoon Enzo. Samen dwalen ze ’s nachts door de vieze straten van een grote Franse stad. In een gevonden krant leest de vrouw een optimistisch bericht: er komt een einde aan de werkloosheid. Voor Nina en haar kind ziet de toekomst er niet rooskleurig uit. Ze krijgt een slaapplaats aangeboden in een opvanghuis in Versailles, maar al snel verlaat ze het pand om het bos in te gaan. Eenmaal daar ontmoet ze de stuurse Damien, die in een hut in het bos woont. Hij geeft Nina een preek over het welzijn van haar zoontje. De volgende ochtend is ze verdwenen. Damien en Enzo blijven achter bij de hut in het bos, terwijl Nina een nieuw leven begint bij hen voor wie het al bijna afgelopen is.
Vandaag is nog maar de eerste festivaldag, toch twijfel ik er niet over dat Versailles een van de ontroerendste films is die Film by the Sea 2008 te bieden heeft. Regisseur Pierre Schöller beweegt zich schijnbaar moeiteloos afwisselend tussen een rauw realisme, waarbij de dood de enige uitweg is uit een armoedig, uitzichtloos bestaan is, en een sprookjesachtig magisch realisme in de tuinen van Versailles. Schöller creëert met behulp van close-ups intimiteit die nergens geforceerd aandoet. Max Baissette Baissette de Malgave is perfect gecast als Enzo, die met zijn grote bruine ogen vanaf de eerste minuut hartverscheurend hulpeloos is. De levens van de personages mogen uitzichtloos lijken, toch is er nog hoop. Versailles is een film om in de gaten te houden.
Dramabom
Het lijkt erop dat goed en minder goed elkaar vandaag afwisselen. Na Versailles zie ik wederom een Franse film, maar het bevalt lang niet zo goed. In de eerste twintig minuten van Un Conte de Noël wordt de toon voor de rest van de komende tweeënhalf uur gezet: de film opent met een dramatische familiegeschiedenis uitgevoerd in een schaduwspel, een zus die in de rechtbank probeert te bewerkstelligen dat ze haar broer nooit meer hoeft te zien en een moeder die kanker heeft. Al dit drama lijkt niemand in de film al te veel te doen: samen met de rest van de familie berekent men met een ongeloofwaardige luchtigheid de overlevingskansen van moeder Junon op een groot schoolbord. De rest van de film is een opeenstapeling van ellende die veel te lang duurt. Un Conte de Noël is de moeite waard voor wie het geen probleem vindt zich tweeënhalf uur te richten op de schijnbaar onvergankelijke schoonheid van Catherine Deneuve. Er zitten teveel verhalen en problemen in Un Conte de Noël – geen van allen zijn ze goed uitgewerkt. De film wordt zo een vervelende chaos met veel irritante personages, die veel te lang duurt om een prettige kijkervaring te zijn.
Na al dit Franse geweld is het tijd voor een ouderwetse Hollywood remake. Het gaat om 3:10 to Yuma, en ik verwacht er veel van. Uiteindelijk blijkt de film aan mijn verwachtingen te voldoen; spannend, met prima acteerprestaties van Russell Crowe en Christian Bale en al met al geheel niet slecht.
Studentenfilm
Dan is het tijd voor wederom een teleurstelling. De kaartjes voor The Mourning Forest en Burn After Reading zijn zo goed als op. Na een beetje zeuren blijkt dat ik er echt geen kan krijgen, dus besluit ik mijn plannen om te gooien en naar The Butterfly Tattoo te gaan. De zaal zit vol, en de cast en crew zijn aanwezig. De film blijkt door studenten geproduceerd te zijn, de regisseur is ook nog jong. It shows. The Butterfly Tattoo zit vol met voorspelbare clichés en tenenkrommend lang durende scènes. Het magere verhaallijntje (jongen wordt verliefd op meisje, ze krijgen iets en verliezen elkaar uit het oog en worden onderdeel van een crimineel complotje) had gemakkelijk in een uur uitgewerkt kunnen worden. Waren de regisseur en screenwiter maar net zo innovatief omgegaan met de daadwerkelijke film als de producenten met het financieren ervan. The Butterfly Tattoo is meer een tv-film voor tieners dan een film voor Film by the Sea. Toch voel ik even hevige gêne als de film na een halfuur plots stopt en de lichten aangaan: niemand lijkt te weten wat er aan de hand is, het publiek wordt onrustig en de cast en crew zullen zich ook op zijn minst licht ongemakkelijk voelen nu hun film plots onderbroken wordt. Vijf minuten later gaan gelukkig de lichten weer uit. Na The Butterfly Tattoo taai ik een beetje teleurgesteld weer af naar huis op mijn fiets, terugdenkend aan Versailles. Ik kan niet wachten tot ik weet welke andere films in mijn top 10 komen te staan.
