Het minste wat je over Genghis Khan kan zeggen is dat hij een figuur is dat door de eeuwen heen tot de verbeelding blijft spreken. Zijn bijna mythische status plaatst hem moeiteloos in het rijtje der grootste krijgsheren die onze beschaving gekend heeft en waartoe ook Julius Caesar en Alexander De Grote behoren. In Mongol wordt die status alleszins eer aangedaan, al is het toch voornamelijk de jeugd van Genghis Khan, toen nog Temudzin, die in dit twee uur durende epos wordt uitgelicht.
We zitten in het begin van de dertiende eeuw wanneer de jonge Temudzin met zijn vader op zoek gaat naar een bruid. Die bruid wordt ook daadwerkelijk gevonden, maar op de terugtocht wordt vader Yesükhei vergiftigd door een naburige stam. Als Temudzin van de loodzware tocht thuiskomt worden hij en z’n familie ook nog eens beroofd van hun veestapel, maar vooral van hun eer. Voor Temudzin de aanleiding om wraak te zweren, waarna om die wraak te fnuiken een immense klopjacht op hem wordt georganiseerd.
Het eerste uur van Mongol wordt voornamelijk gewijd aan het kat-en-muisspel tussen Temudzin en zijn belagers, zijn gevangenschap en zijn ontsnapping. Hij weet hierbij telkens aan de dood te ontkomen en brengt zijn jeugdjaren door als een nomade, zwervend van de ene plaats naar de andere. Vele fraaie plaatjes van de prachtige Mongoolse steppe die de reusachtigheid van dit land sterk benadrukken zuigen de kijker hierbij helemaal in de film. Strikt genomen mag Mongol dan wel in Kazachtstan en China geschoten zijn, de drie landen zijn qua reliëf en vegetatie zo op elkaar gelijkend dat het hoegenaamd nergens opvalt.
In het tweede deel zien we een volwassen Temudzin die zijn eerste successen als strijder boekt, vertolkt door Japans icoon Tadanobu Asano, die bij ons kijkers misschien nog in het geheugen gegrift staat als de sadomasochist uit Ichi The Killer. Voor de rest is de cast een allegaartje van Japanners, Russen en Chinezen, maar het feit dat ze voor deze gelegenheid hun Mongoolse dialoog uit het hoofd hebben geleerd, bezorgt Mongol een authentieke look&feel die bij westerse epics nogal eens ontbreekt. Ook verschillend met vergelijkbare westerse films is de soberheid in deze prent en de spektakelwaarde die beduidend lager ligt. Op één grote veldslag na is Mongol voornamelijk een karakterschets en een impressie van de Mongoolse gebruiken en levenswijzen uit die tijd.
Of Mongol historisch correct is, is moeilijk te zeggen. De geschiedenis van de jonge Temudzin berust voornamelijk op mondelinge overleveringen en geromantiseerde schriftelijke registraties. Het blijft dus speculeren in hoeverre die waarheidsgetrouw zijn. Zaken waar we redelijk zeker van zijn, zoals zijn veldslagen als Genghis Khan en de uitbreiding van het reusachtige Mongoolse imperium dat zich op zijn hoogtepunt uitstrekte van China tot aan de Donau, vormen niet de basis van de film en worden behalve aan het einde min of meer buiten beschouwing gelaten. Op zich een spijtige zaak, want de opdringerige vertellerij die twee uur lang wordt opgedreund had zeker wat meer afwisseling kunnen gebruiken. Ook de eenzijdig positieve benadering van Genghis Khan en de verplichte romance met zijn vrouw Börte worden te compromitterend in beeld gebracht, iets wat dan weer niet strookt met de harde realiteit waarin Genghis vooral een woeste krijger was met verschillende liefdesrelaties.
Uiteindelijk is Mongol een film die het van de mooie landschapsfotografie en de authentieke sfeer moet hebben, want op narratief vlak schieten de makers tekort. Althans, er is een teveel aan verhaal waardoor de balans helemaal zoek is. Dat de spektakelwaarde vrij laag ligt is in se geen zwaktebod, maar omdat daar op enkele mooie plaatjes na weinig tegenover staat, resulteert dit manco alsnog in een vrij saaie, langdradige film die de liefhebbers van grote epics met moeite zal kunnen overtuigen.
Bekijk de trailer
