Irréversible staat bij een groot deel van het filmminnende publiek bekend als een zeer ophefmakende en controversiële film. Net als het debuut van regisseur Gaspar Noé, Seul Contre Tous, heerst in deze film ook een zwartgallige en negatieve kijk op de mensheid en haar handelingen. Een ander opvallend aspect aan deze prent is de omgekeerde vertelstructuur, waardoor meermaals vergelijkingen worden gemaakt met Christopher Nolan’s film Memento.
In tegenstelling tot een film als Memento waarbij je wegens zijn narratieve focus tot op het einde in het ongewisse wordt gelaten over de juiste gang van zaken, laat Irréversible zich meer leiden door emoties dan door ratio. Irréversible vertelt een verhaal waarbij Marcus en Pierre compleet door het lint gaan wanneer ze erachter komen dat Alex (Marcus’ vriendin en de ex van Pierre) zwaar aangerand is door de Lintworm, die zich zou schuilhouden in de homobar ‘Club Rectum’. Door velen wordt dit gegeven afgedaan als een simpel wraakverhaaltje, maar dat is het zeker niet. Integendeel, het is slechts een kapstok voor een tour-de-force aan emoties en functionele visuele vondsten.
Dat laatste is al meteen één van de redenen waardoor deze film zich onderscheidt van velen andere. De cinematografie in deze film is overweldigend en zeer innoverend, wat zich met name uit in het functionele camerawerk. Er wordt namelijk gewerkt met een zeer fel bewegende en draaiende camera bij de intensere scene’s, waardoor het gevoel van onrust dat zich steeds meer meester maakt van de kijker nog versterkt wordt. Naarmate de film vordert wordt alles rustiger, zo ook het camerawerk, maar de extreem verzorgde visuals blijven veelvuldig aanwezig. Verder is de soundtrack ook van enorm hoog niveau, zeker in die mate waarin het de sfeer en intensiteit van de film naar een hoger niveau weet te tillen. Met name de scene in de ‘Club Rectum’ moet door de uitstekende combo van beeld en geluid tot één van de meest indrukwekkende ooit worden gerekend.
Ondanks veel gehoorde kritieken dat Irréversible enkel bedoeld is om te choqueren en inhoudelijk weinig zou voorstellen, lijkt me dit allerminst het geval. We krijgen hier namelijk een interessante kijk op wat een extreem negatieve ervaring met een mens kan doen. Aangevuld met het cliché en tevens de slagzin van de film: ‘De tijd maakt alles kapot’. Dat daarvoor de kijker niet gespaard wordt en extreem geweld bijgevolg niet wordt geschuwd, zorgt juist dat dit effect op een goede manier bekomen kan worden. Alle remmen los en maar goed ook. De omgekeerde setting is hier in vergelijking met Memento een stuk functioneler, waarbij het daar door de nadruk op de plot weinig toevoegt. In Irréversible wendt Noé dit echter aan met het doel te spelen met de emoties van de kijker, zodat die met een onduidelijk gevoel van dualiteit opgezadeld wordt na de film. Naarmate de film vordert wordt het verhaal ook steeds schrijnender.
Dit laatste lijkt misschien zeer abstract, maar als we concreter gaan worden wordt er teveel weggegeven van het verloop. Ga deze film dus maar snel kijken en oordeel zelf. Want we hebben het nog steeds niet gehad over de acteerprestaties die van zowel Vincent Cassel (Marcus) en Monica Belluci (Alex) erg overtuigend zijn en daardoor komt het geheel erg naturel over. Irréversible ontpopte zich bij mij als een rushfilm van jewelste waarbij je steeds dieper in het verhaal gezogen wordt en verontwaardigd wordt achter gelaten. Pijnlijk goede, emotiegerichte cinema.
